Giriş

Evlilik, İslam’da “imanın yarısı” olarak nitelendirilen ve üzerine titizlikle eğilinmesi gereken bir akittir. Doğru eş seçimi, yalnızca dünya hayatının değil, ahiret saadetinin de temelini oluşturur. Bu rehber, İslami ölçüler çerçevesinde, evlilik öncesi sorulması gereken soruları sistematik bir şekilde sunarak, bilinçli ve Rabb’imizin rızasına uygun bir karar vermenize yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

I. İnanç, İbadet ve Dini Hayat (Temel Zemin)

Din, evlilik birliğinin en sağlam harcıdır. Bu alandaki uyum, diğer tüm farklılıkları tolere edebilme gücü verir.

1. Akide ve İbadet Hayatı:

• “Din ve dünya işlerinde benim için en önemli ölçü nedir?” sorusuna verdiğin cevap nedir? (Kalbin amacını anlamak için)
• Farz ibadetlere (namaz, oruç, zekât) ve sünnetlere bakışın nasıl? Pratikteki durumun nedir?
• Kur’an-ı Kerim ile ilişkin nasıl? Düzenli okuma, anlama ve hayata tatbik etme çaban var mı?
• Haram-helal konusundaki titizliğin ve hassasiyetin ne düzeyde? Giyim-kuşam, beslenme, finans (faiz), sosyal ilişkilerdeki sınırların neler?
• Dini konularda takip ettiğin, istifade ettiğin kaynaklar veya hocalar var mı? (Ekol/mezhep farklılıkları hakkında fikir verir)

2. Ahlak ve Şahsiyet:

• “Güzel ahlak” tam olarak senin için ne ifade ediyor? En çok önem verdiğin ahlaki erdemler neler? (Dürüstlük, emanet, merhamet, sabır, tevazu vb.)
• Sana göre bir Müslüman erkek/kadın nasıl olmalıdır? (Rol model ve ideal tanımı)
• Öfkelendiğinde tepkilerini nasıl kontrol edersin? Kızgınlık anında dini referansın nedir?

II. Aile, Sosyal Hayat ve Değerler (Çevre ve Kültür)

Evlenilen kişi, aynı zamanda onun ailesi ve yetiştiği kültürdür. Bu uyum, huzurun anahtarıdır.

3. Aile İlişkileri ve Sınırlar:

• Anne-babana karşı sorumluluklarını nasıl tanımlıyorsun? Onlarla ilişkilerinin sıklığı ve derinliği nasıl olmalı?
• Evlendikten sonra ailelerimizle (özellikle aynı cinsiyetteki ebeveynle) görüşme sıklığı ve sınırları konusundaki beklentilerin neler? “Söz hakkı” ve “müdahale” arasındaki çizgiyi nereye çekiyorsun?
• Aile içi mahremiyete (giyim, davranış, özel konuşmalar) ne kadar önem veriyorsun?

4. Sosyal Hayat ve Arkadaş Çevresi:

• Meşru dairede sosyalleşmek için neler yaparsın? Arkadaş seçimindeki ölçütlerin neler?
• Karşı cinsle iletişim kurma konusundaki İslami sınırları nasıl anlıyor ve uyguluyorsun?
• Nikâhtan sonra eski arkadaş çevreleriyle ilişkiler nasıl şekillenmeli? Ortak sosyal çevre oluşturmak konusunda ne düşünüyorsun?

III. Gelecek, Roller ve Pratik Hayat (Yol Haritası)

Hayallerin uyumu, beraber yürünecek yolun netliği demektir.

5. Eş ve Aile Reisi/Evin Hanımı Olarak Roller:

• İslami açıdan bir erkek olarak “kavvam” (koruyup gözeten, adil lider) sorumluluğunu nasıl anlıyorsun? Kararları nasıl almayı planlıyorsun?
• İslami açıdan bir kadın olarak “eş”, “anne” ve “evin idarecisi” rollerini nasıl tanımlıyorsun? Ev dışı çalışma konusundaki görüşün nedir?
• Ev işleri ve sorumlulukların paylaşımı konusundaki düşüncelerin neler? (İslami çerçevede yardımlaşma ve iş bölümü)

6. Çocuklar ve Eğitim:

• Çocuk isteği ve zamanlaması konusundaki düşüncelerin neler?
• Çocuklarımızı nasıl bir Müslüman olarak yetiştirmeliyiz? Ahlaki, dini ve akademik eğitim konusundaki önceliklerin neler? Hangi değerleri mutlaka aşılamalıyız?
• Disiplin ve sevgi dengesini nasıl kuracağız?

7. Finans ve Yaşam Standardı:

• Ailenin mali ihtiyaçlarını karşılama konusundaki planın ve sorumluluk anlayışın nedir? (Erkek için nafaka, kadın için mal varlığı yönetimi)
• Harcama alışkanlıkların nasıl? İsraf ve cimrilik konusundaki dini hassasiyetin nedir?
• Birikim, yatırım, borç ve ev alımı gibi konularda uzun vadeli hedeflerin var mı?
• Maddi sıkıntı anlarında nasıl bir tutum sergilersin? Sabır ve tevekkül anlayışın nedir?

8. Hayat Tarzı ve Mekân:

• İdeal ev ve mahalle tanımın nedir? (Sakin, komşuluk ilişkileri, camiye yakınlık vb.)
• Tatil anlayışın nasıl? (Dinlenme, aile ziyareti, umre gibi ibadetler)
• Teknoloji (sosyal medya, TV, internet) kullanımında dikkat ettiğin ölçüler neler?

IV. İletişim, Uyum ve Beklentiler (Duygusal Temel)

9. İletişim ve Problem Çözme:

• Bir anlaşmazlık yaşadığımızda, çözüme nasıl ulaşmayı tercih edersin? (Kur’an ve Sünnet’teki tartışma adabı – “en güzel şekilde mücadele” ilkesi)
• Üzüldüğünde veya stres altındayken nasıl destek görmek istersin? Sakinleşmek için neler yaparsın?
• Eşinden en önemli beklentilerin nelerdir? (Saygı, şefkat, anlayış, takdir vb.)

10. Mahrem Konular ve Fiziksel Uyum:

• Evlilikte cinsel hayatın, karşılıklı haklar ve nezaket çerçevesinde önemli olduğunu düşünüyor musun? Bu konuları ileride sağlıklı bir şekilde konuşabileceğimize inanıyor musun?
• Eşlerin birbirini süslemesi ve çekici bulması konusundaki görüşün nedir?

V. Sağlık ve Geçmiş (Fiziksel ve Tarihsel Temel)

11. Sağlık ve Genetik:

• Bildiğin kalıtsal veya kronik bir sağlık sorunun var mı? (Samimiyetle paylaşmak önemlidir)
• Sağlıklı yaşam (beslenme, spor, düzen) konusuna verdiğin önem nedir?

12. Geçmiş ve Tevbe:

• Geçmişte seni pişmanlık duyduğun, Allah’ın bağışlamasını dilediğin ve gelecekte tekrarlamama konusunda kararlı olduğun bir durum oldu mu? (Bu soru, kişinin tevbe bilincini ve samimiyetini anlamak içindir. Detay istemek doğru değildir, çünkü İslam’da geçmişin örtülmesi esastır. Önemli olan, kişinin halihazırdaki durumu ve niyetidir.)

Pratik Tavsiyeler ve Yöntem

• Velinle (Ailenle) İstişare Et: Onların tecrübe ve ferasetine başvur. “Onlarla istişare et. Karar verdiğin zaman da artık Allah’a dayanıp güven.” (Âl-i İmrân, 159)
• İstihare Namazı Kıl: Kalben tam bir teslimiyetle, Allah’tan hayırlı olanı istemek için ihlasla istihare namazı kıl.
• Görücü Usulünde Soru Sorma Adabı: Soruları, mahremiyeti gözeterek, saygı çerçevesinde ve daha çok aile büyükleri vasıtasıyla (veya nezih bir ortamda vekil/refakatçi eşliğinde) sormaya özen göster. Doğrudan ve uygunsuz sorulardan kaçın.
• Nişanlılık Dönemini İstismar Etme: Bu dönem, daha derin tanıma fırsatıdır, ancak Allah’ın belirlediği sınırları aşan bir yakınlaşmaya izin verilmez.
• Dua Et: “Rabbim! Bana katından temiz bir nesil bahşet. Şüphesiz sen duayı hakkıyla işitensin.” (Âl-i İmrân, 38) ayeti üzere, hayırlı eş ve evlat için kalpten dua et.

Sonuç

Evlilik, iki insanın sadece birbirine değil, Allah’a karşı da taahhütte bulunduğu kutsal bir sözleşmedir. Bu sorular, bir “sınav kağıdı” değil, ömür boyu sürecek bir yolculuğun haritasını çıkarmak için bir “rehber”dir. Cevaplardan ziyade, verilen cevaplardaki samimiyet, dini hassasiyet ve beraber inşa edilecek hayata dair heyecan daha önemlidir. Allah (c.c.), basiret üzere karar verip, O’nun rızasını gözeten her mümini, dünya ve ahirette güzel bir hayatla rızıklandırsın ve yuvalarını mübarek kılsın. Âmin.

Evlilik Öncesi Sorulması Gereken Kritik Sorular Tablosu

Aşağıdaki tablo, evlilik öncesi sorulması gereken soruları önem düzeyine ve tematik alanlara göre özetlemektedir. Her soru, sağlıklı ve kalıcı bir evlilik için kritik konuları kapsar.

Tablo Kullanımı İçin Önemli Notlar:

1. Soru Sorma Yöntemi: Bu sorular bir “sorgu” havasında değil, samimi bir sohbet ve tanıma sürecinin parçası olarak sorulmalıdır. Ortamın uygun ve rahat olmasına dikkat edin.
2. İslami Usül: İslami ölçülere uygun bir tanışma sürecinde, sorular nezih bir ortamda, bir mahrem (vekil/refakatçi) eşliğinde veya aile büyükleri vasıtasıyla sorulabilir. Doğrudan ve mahrem sayılabilecek detaylara girmekten kaçınılmalıdır.
3. Cevaplardan Ziyade Tutum: Cevapların içeriği kadar, kişinin sorulara verdiği önem, samimiyeti, düşünme tarzı ve saygılı iletişim kurma becerisi çok daha değerlidir.
4. Kırmızı Çizgileri Belirleyin: Sizin için mutlak öncelikli ve pazarlık kabul etmeyen değerlerinizi (örn. namaz, temel helal-haram hassasiyeti) öncelikle netleştirin.
5. İstişare ve Dua: Karar vermeden önce aileniz ve güvendiğiniz bilge kişilerle istişare edin ve mutlaka istikare namazı kılarak Allah’tan (c.c.) hayırlı olanı isteme yoluna gidin.

Bu tablo, kapsamlı bir kontrol listesi olarak kullanılabilir. Unutmayın ki evlilik, iki insanın birbirini tamamlamak için çıktığı bir yolculuktur. Bu sorular, yol haritasını doğru çizmek için bir araçtır.